---
title: "DTR maszyny: co zawiera dokumentacja techniczno-ruchowa"
description: "DTR to dokumentacja techniczno-ruchowa maszyny. Co zawiera, kto ją opracowuje, co mówią przepisy i jak zrobić z niej plan przeglądów i smarowania."
url: https://service-express.pl/wiedza/dtr-maszyny/
updated: 2026-10-22
publisher: Service Express (Apps4business Sp. z o.o.)
---

# DTR maszyny: co zawiera dokumentacja techniczno-ruchowa i jak z niej korzystać

Szybka odpowiedź DTR to komplet dokumentów producenta o montażu, obsłudze i konserwacji maszyny, a przepisy nazywają go instrukcją, która w Polsce musi być po polsku. Do planu przeglądów i smarowania wykorzystasz przede wszystkim rozdział o konserwacji, schematy oraz wykaz części zamiennych.

[Agnieszka Baranowska, CEO Service Express](https://www.linkedin.com/in/agnieszkabaranowska/) Opublikowano 22 października 2026

**Dokumentacja techniczno-ruchowa (DTR) to komplet dokumentów producenta opisujący montaż oraz obsługę maszyny i jej konserwację.** Są w niej dane techniczne oraz schematy z tabelami przeglądów. Przepisy nie używają nazwy DTR i mówią o instrukcji dołączanej do maszyny. Dla utrzymania ruchu to podstawowe źródło planu przeglądów i smarowania.

W wielu zakładach DTR leży w szafie do dnia awarii. Przeczytana wcześniej, oszczędza godziny szukania.

## Co zawiera dokumentacja techniczno-ruchowa

Układ rozdziałów zależy od producenta, ale zestaw bywa podobny. Poniższa tabela pokazuje typowy układ i to, do czego służy w utrzymaniu ruchu.

| Rozdział | Co w nim znajdziesz | Do czego służy w UR |
| --- | --- | --- |
| Dane identyfikacyjne i przeznaczenie | producent, typ, numer seryjny, rok produkcji, zastosowania dozwolone i zabronione | karta maszyny, kontakt do producenta |
| Dane techniczne | masa, zasilanie, zużycie mediów, poziom hałasu | przyłącza, warunki pracy |
| Budowa i działanie | zespoły, rysunki, schematy elektryczne i pneumatyczne | diagnostyka awarii |
| Uruchomienie i obsługa | kolejność uruchamiania, zatrzymanie awaryjne, ustawienia | szkolenie operatorów |
| Konserwacja i przeglądy | czynności, częstotliwość, środki smarne | plan przeglądów i smarowania |
| Typowe usterki | objawy i sposób postępowania | pierwsze kroki przy awarii |
| Części zamienne | numery katalogowe, zalecany zapas | lista części krytycznych |
| Wycofanie z eksploatacji | demontaż, postępowanie z odpadami | planowanie likwidacji |

Część zakresu wynika z przepisów. Dyrektywa 2006/42/WE wylicza minimalną treść instrukcji: schematy potrzebne do konserwacji i naprawy, opis czynności konserwacyjnych, specyfikację części zamiennych oraz deklarację zgodności albo jej treść.

**Dla utrzymania ruchu najcenniejsze są trzy rozdziały: konserwacja, schematy, części zamienne.** Konserwacja daje plan. Schematy pomagają szukać przyczyny awarii. Wykaz części podpowiada, co trzymać w magazynie.

## DTR czy instrukcja: co mówią przepisy

Nazwa DTR pochodzi z polskiej praktyki przemysłowej. W polskich wersjach dyrektywy 2006/42/WE i rozporządzenia (UE) 2023/1230 jej nie ma. Oba akty mówią o instrukcji, którą producent dołącza do maszyny.

Według art. 5 ust. 1 dyrektywy producent lub jego upoważniony przedstawiciel dostarcza przed wprowadzeniem maszyny do obrotu niezbędne informacje, takie jak instrukcje.

Załącznik I w pkt 1.7.4 wymaga instrukcji w oficjalnym języku państwa, w którym maszynę wprowadza się do obrotu lub oddaje do użytku. W Polsce jest to język polski.

Dyrektywę wdraża rozporządzenie Ministra Gospodarki z 21 października 2008 r. w sprawie zasadniczych wymagań dla maszyn (Dz.U. 2008 nr 199 poz. 1228).

**Rozporządzenie (UE) 2023/1230 stosuje się od 20 stycznia 2027 r., a z tym dniem dyrektywa 2006/42/WE traci moc.**

Nowe przepisy wprost dopuszczają instrukcję w postaci cyfrowej. Według art. 10 ust. 7 producent, który ją tak udostępnia:

- wskazuje na maszynie (albo na opakowaniu lub w dokumencie towarzyszącym), jak uzyskać dostęp do instrukcji,

- podaje ją w formacie, który da się wydrukować, pobrać i zapisać na urządzeniu,

- trzyma ją online przez przewidywany cykl życia maszyny i co najmniej 10 lat od wprowadzenia do obrotu.

Na żądanie zgłoszone przy zakupie producent dostarcza bezpłatnie wersję papierową w ciągu miesiąca. Wymogi art. 10 dotyczą producentów wprowadzających maszyny do obrotu.

Państwa członkowskie nie mogą utrudniać udostępniania na rynku maszyn, które wprowadzono do obrotu zgodnie z dyrektywą przed 20 stycznia 2027 r. (art. 52 ust. 1).

## Kto opracowuje DTR i kto za nią odpowiada

DTR opracowuje producent maszyny. Według dyrektywy dostarcza ją on albo jego upoważniony przedstawiciel. Rozporządzenie 2023/1230 mówi, że producent zapewnia dołączenie instrukcji do maszyny.

Nie myl instrukcji z dokumentacją techniczną. Producent sporządza ją przed wprowadzeniem maszyny do obrotu i przechowuje do dyspozycji organów nadzoru rynku przez co najmniej 10 lat. Nie jest przeznaczona dla działu UR.

Użytkownik ma własne obowiązki. Rozporządzenie Ministra Gospodarki z 30 października 2002 r. o minimalnych wymaganiach BHP przy użytkowaniu maszyn przez pracowników (Dz.U. 2002 nr 191 poz. 1596) mówi między innymi, że:

- pracodawca powinien zapewnić pracownikom dostęp do informacji, w tym pisemnych instrukcji dotyczących użytkowania maszyn (§ 30 ust. 1),

- instrukcje zawierają co najmniej informacje o warunkach użytkowania, o możliwych do przewidzenia sytuacjach nietypowych i o praktyce użytkowania, a pracownicy mają je rozumieć (§ 30 ust. 2 i 3),

- pracownicy wykonujący naprawy, konserwację lub obsługę maszyn przechodzą specjalistyczne przeszkolenie (§ 32 pkt 2),

- gdy dla maszyny przewidziano dziennik konserwacji, prowadzi się go na bieżąco (§ 17 ust. 2).

**Obsłudze łatwiej korzystać z krótkiej instrukcji stanowiskowej opartej na DTR niż z pełnej dokumentacji producenta.** Napisz ją razem z produkcją.

Po przeróbce maszyny sama instrukcja nie wystarczy, bo zmienia się też ocena ryzyka. Opisuje to tekst o [ocenie ryzyka maszyn](https://service-express.pl/wiedza/ocena-ryzyka-maszyn/).

## Jak z DTR zrobić plan przeglądów i smarowania

Rozdział o konserwacji to najkrótsza droga do planu. Przejdź go w czterech krokach.

- Wypisz każdą czynność z częstotliwością oraz wykonawcą: operator, utrzymanie ruchu albo serwis producenta.

- Przelicz interwały podane w godzinach pracy na terminy kalendarzowe. Jeśli maszyna ma licznik motogodzin, trzymaj się licznika.

- Z rysunków i tabeli smarowania zrób listę punktów z numerami i środkami. To pierwsza wersja planu smarowania, którego prowadzenie opisujemy w tekście o [planie smarowania maszyn](https://service-express.pl/wiedza/plan-smarowania-maszyn/).

- Z wykazu części wybierz te, których brak zatrzymałby linię, i zapisz zalecany zapas.

Weźmy sprężarkę śrubową pracującą całą dobę. DTR każe tu wymieniać olej i filtr co 4000 godzin pracy (liczba przykładowa). Przy pracy 24 godziny na dobę te 4000 godzin mija po około 167 dniach. Przegląd wpisany w kalendarz raz w roku byłby tu spóźniony o ponad pół roku.

**Interwały z DTR to punkt wyjścia: przelicz je na rzeczywisty czas pracy i zapytaj producenta o skrócenie, gdy warunki są cięższe niż założone.** Ciężkie warunki to kurz albo wysoka temperatura. Jak ułożyć z tego terminarz, opisujemy w tekście o [harmonogramie przeglądów maszyn](https://service-express.pl/wiedza/harmonogram-przegladow-maszyn/).

## Gdy DTR brakuje: wzór do uzupełnienia

Stara maszyna bez dokumentacji to częsta sytuacja po przejęciu zakładu. Szukanie zacznij od tabliczki znamionowej. Typ i numer seryjny wystarczą, żeby poprosić producenta albo dystrybutora o kopię.

- Poproś producenta, dystrybutora lub serwis o instrukcję i zalecenia konserwacji, najlepiej na piśmie.

- Sprawdź, czy kopia nie leży w zakładzie: w archiwum inwestycji, u byłego kierownika, w dziale zakupów.

- Jeśli producenta już nie ma, spisz dokumentację zakładową według [szablonu DTR do pobrania](https://service-express.pl/wiedza/do-pobrania/dtr-maszyny-szablon/). Szablon ma 10 rozdziałów, od danych identyfikacyjnych po wycofanie z eksploatacji.

- Dane z tabliczki, zdjęcia punktów smarowania i oznaczenia części wpisz do [karty maszyny](https://service-express.pl/wiedza/do-pobrania/karta-maszyny/).

- Schematy elektryczne niech sprawdzi elektryk z uprawnieniami. Tam, gdzie czegoś nie wiesz, wpisz „do ustalenia”, zamiast zgadywać.

Przepis z 2002 r. mówi, że pracodawca powinien zapewnić pracownikom dostęp do pisemnych instrukcji użytkowania maszyn (§ 30). Brak DTR tego nie zmienia. **Dokument spisany w zakładzie nazwij zakładowym i nie podawaj go za DTR producenta.**

## Jak przechowywać dokumentację maszyn

- Trzymaj jeden komplet wzorcowy: kopię cyfrową (PDF) w katalogu z numerem inwentarzowym maszyny i wersję papierową w biurze UR.

- Przy maszynie zostaw tylko skrót: instrukcję stanowiskową, kartę maszyny i plan smarowania w koszulce. Pełna DTR w hali szybko się brudzi i ginie.

- Wpisz na pierwszej stronie numer wydania i datę. Po przebudowie maszyny wydanie jest nowe, a stare oznacz jako nieaktualne.

- Poprawiaj schematy elektryczne po każdej zmianie w szafie sterowniczej.

- Zapisuj pliki pobrane z internetu na własnym dysku. Link producenta może przestać działać.

- Zadbaj o dostęp w miejscach bez zasięgu, na przykład na hali.

- Raz w roku sprawdź, czy komplet jest pełny i czytelny.

**Oryginał trzymaj w jednym miejscu, a przy maszynie zostaw tylko skrót do codziennego użytku.** Inne dokumenty UR opisujemy w tekście o [utrzymaniu ruchu](https://service-express.pl/wiedza/utrzymanie-ruchu/). Pokrewne tematy opisano w obszarze [urządzenia i przeglądy](https://service-express.pl/wiedza/obszar/urzadzenia-i-przeglady/).

## Od czego zacząć

- Spisz maszyny, których awaria zatrzymałaby produkcję, i sprawdź, dla których masz komplet: instrukcję, schematy i katalog części.

- Dla maszyn z brakami wyślij zapytanie do producenta, podając typ i numer seryjny.

- Dla jednej maszyny przepisz tabelę konserwacji z DTR do harmonogramu, przeliczając godziny pracy na terminy.

- Załóż kartę maszyny i wpisz w niej numer wydania dokumentacji oraz miejsce przechowywania.

- Napisz krótką instrukcję stanowiskową dla jednej maszyny i omów ją z operatorem.

## Jak Service Express pomaga w prowadzeniu dokumentacji maszyn

Service Express nie zastępuje DTR producenta. Ułatwia trzymanie dokumentów przy maszynie i korzystanie z nich w terenie. W bazie urządzeń przy maszynie zapisujesz lokalizację oraz dokumentację. Są tam też gwarancje i historia prac.

- [Baza urządzeń](https://service-express.pl/system/#baza-urzadzen) to rejestr z historią serwisową, a skan kodu QR lub NFC otwiera paszport techniczny maszyny.

- [Serwisy prewencyjne](https://service-express.pl/system/#serwisy-prewencyjne) to moduł, w którym plan przeglądów generuje zlecenia cykliczne, a wykonanie zapisuje się według checklist w historii urządzenia.

- [Aplikacja mobilna](https://service-express.pl/system/#aplikacja) daje technikowi w terenie dostęp do historii urządzeń i dokumentacji, także bez internetu.

- [Magazyn części](https://service-express.pl/system/#magazyn) pokazuje stany części w magazynie centralnym i w samochodach serwisantów, aktualizowane na podstawie protokołów.

Wzory do tego tematu: wypełnij online albo pobierz DOCX [Harmonogram przeglądów urządzeń](https://service-express.pl/wiedza/do-pobrania/harmonogram-przegladow/)[Lista kontrolna przeglądu okresowego](https://service-express.pl/wiedza/do-pobrania/lista-kontrolna-przegladu/)[Protokół naprawy](https://service-express.pl/wiedza/do-pobrania/protokol-naprawy/)[Protokół przeglądu instalacji gazowej](https://service-express.pl/wiedza/do-pobrania/protokol-przegladu-instalacji-gazowej/)

## Najczęstsze pytania

### Co zawiera dokumentacja techniczno-ruchowa maszyny?

Typowa DTR zawiera dane identyfikacyjne i techniczne maszyny, opis budowy ze schematami, zasady uruchomienia i obsługi, tabelę konserwacji z częstotliwościami, wykaz części zamiennych i zasady wycofania z eksploatacji. Układ rozdziałów zależy od producenta.

### Kto opracowuje DTR?

Opracowuje ją producent maszyny i dołącza do niej. Zakład jako użytkownik odpowiada za to, żeby pracownicy mieli dostęp do pisemnych instrukcji użytkowania, więc do DTR producenta zwykle dopisuje krótszą instrukcję stanowiskową.

### Czy DTR to to samo co instrukcja obsługi?

W praktyce tak, ale nazwa DTR jest zwyczajowa. Dyrektywa 2006/42/WE i rozporządzenie (UE) 2023/1230 mówią o instrukcji, którą producent dołącza do maszyny. Rozporządzenie stosuje się od 20 stycznia 2027 r.

### Co zrobić, gdy stara maszyna nie ma DTR?

Zapytaj producenta lub dystrybutora o kopię, podając typ i numer seryjny z tabliczki znamionowej. Gdy to nie pomoże, spisz dokumentację zakładową według szablonu i podpisz ją jako dokument zakładowy, a nie DTR producenta.

Autorka Agnieszka Baranowska

CEO Service Express

[Profil na LinkedInie](https://www.linkedin.com/in/agnieszkabaranowska/)

## Czytaj dalej

[Urządzenia i przeglądy **Ewidencja maszyn i urządzeń: co w niej prowadzić i jak ją utrzymać aktualną**](https://service-express.pl/wiedza/ewidencja-maszyn-i-urzadzen/)[Urządzenia i przeglądy **F-gazy: obowiązki firmy serwisowej przy klimatyzacji i pompach ciepła**](https://service-express.pl/wiedza/f-gazy-obowiazki-firmy-serwisowej/)[Urządzenia i przeglądy **Funkcje systemu CMMS: co musi mieć, a co jest dodatkiem**](https://service-express.pl/wiedza/funkcje-systemu-cmms/)
