---
title: "Przestoje produkcyjne: jak liczyć koszt i ograniczać"
description: "Przestoje produkcyjne: jak liczyć koszt, rodzaje, wzór z przykładem i rejestr przyczyn. Kosztują więcej, niż widać w jednej awarii. Jak je ograniczać."
url: https://service-express.pl/wiedza/przestoje-produkcyjne/
updated: 2026-11-01
publisher: Service Express (Apps4business Sp. z o.o.)
---

# Przestoje produkcyjne: jak liczyć ich koszt i ograniczać

Szybka odpowiedź Koszt przestoju to suma czterech pozycji: utraconej produkcji, pracy ludzi, którzy czekają, naprawy oraz kar i skutków opóźnienia. Utraconą produkcję liczysz jako godziny razy marża maszyny na godzinę. W przykładowym rachunku 3 godziny awarii linii kosztują 11 570 zł, a sama godzina stania 2 670 zł.

[Agnieszka Baranowska, CEO Service Express](https://www.linkedin.com/in/agnieszkabaranowska/) Opublikowano 1 listopada 2026

**Przestój produkcyjny to czas, w którym maszyna lub linia powinna produkować, a nie produkuje.** Jego koszt to nie tylko rachunek za naprawę. Składają się na niego utracona produkcja, płaca ludzi, którzy czekają, części oraz kara za spóźnioną dostawę. Warto go znać z dokładnością do godziny.

Najdroższe przestoje rzadko są najgłośniejsze. Pożar w rozdzielni trafia do raportu dla zarządu. Dwanaście krótkich zatrzymań na zmianie nie trafia nigdzie, a po miesiącu kosztuje więcej. Rozkładamy temat na rodzaje przestojów, wzór kosztu oraz rejestr, który da się prowadzić na hali.

## Rodzaje przestojów

Najpierw dzielimy przestoje na planowane i nieplanowane. Planowane to przeglądy, konserwacja, przerwy. Znasz je z góry, więc ustawisz je na porę, w której zakład traci najmniej.

Nieplanowane przychodzą bez zapowiedzi. To one najbardziej psują plan.

Wśród nieplanowanych warto wyróżnić cztery grupy. Każda ma innego właściciela, więc inaczej ją leczysz i kogo innego prosisz o poprawę.

| Rodzaj | Przykład z hali | Kto zwykle ma wpływ |
| --- | --- | --- |
| Awaria | pęknięty pasek napędu, przepalony czujnik | utrzymanie ruchu |
| Drobna awaria (krótkie zatrzymanie) | zakleszczona sztuka na podajniku, operator odblokowuje i rusza dalej | operator i utrzymanie ruchu |
| Przezbrojenie i regulacje | zmiana formy we wtryskarce, zmiana formatu na linii rozlewniczej | produkcja |
| Brak materiału lub ludzi | pusta paleta z opakowaniami, nieobecny operator | logistyka, planowanie |

Granica między awarią a drobną awarią jest umowna.

W wielu zakładach przyjmuje się próg kilku minut. Dłuższe zatrzymanie jest awarią i dostaje zlecenie. Krótsze to drobna awaria. Próg ma być jeden, a cała zmiana ma go znać.

## Jak policzyć koszt przestoju

Wzór ma cztery pozycje: **koszt przestoju to utracona produkcja plus koszt pracy plus koszt naprawy plus kary i skutki opóźnienia.**

- **Utracona produkcja** to godziny przestoju razy marża, którą maszyna wypracowuje w godzinie pracy (cena sprzedaży minus koszty zmienne sztuki, razy liczba sztuk na godzinę). Liczy się ją w pełni tam, gdzie maszyna jest wąskim gardłem i straconych sztuk nie da się odrobić. Jeśli zakład ma zapas mocy i nadrobi stratę nadgodzinami, wpisz zamiast tego koszt nadgodzin.

- **Koszt pracy** dotyczy ludzi, którzy w czasie przestoju są na liście płac, a nie produkują. Stawka godzinowa firmy razy liczba osób razy czas.

- **Koszt naprawy** to robocizna techników, części, zewnętrzny serwis, transport.

- **Kary i opóźnienia** to kary umowne, przyspieszony transport, nadgodziny na nadrobienie. Utraty zaufania klienta nie wpiszesz do wzoru, ale pamiętaj o niej przy rozmowie o priorytetach.

### Przykład wyliczenia

Liczby poniżej są przykładowe, służą tylko do pokazania rachunku. Linia pakująca robi 600 sztuk na godzinę, marża z jednej sztuki wynosi 4 zł, więc maszyna wypracowuje 2 400 zł marży na godzinę. Przy linii pracuje 6 osób, koszt godziny jednej osoby dla firmy to 45 zł, razem 270 zł na godzinę.

Awaria napędu trwa 3 godziny:

- utracona produkcja to 3 × 2 400 = 7 200 zł,

- koszt pracy to 3 × 270 = 810 zł,

- naprawa to 2 godziny technika po 80 zł plus część za 1 400 zł = 1 560 zł,

- kara za opóźnioną dostawę wynosi 2 000 zł.

Razem 11 570 zł. Sama godzina przestoju kosztuje tę linię 2 670 zł, jeszcze bez naprawy. **Stawkę przestoju na godzinę (marża plus praca) warto mieć wyliczoną dla każdej ważnej maszyny**, bo skraca każdą późniejszą rozmowę o priorytetach.

## Dlaczego drobne awarie bywają droższe niż duże

Duża awaria jest widoczna. Ma zlecenie, raport i kierownika nad głową. Drobna awaria jest ukryta: operator usuwa ją sam w 3 do 5 minut i nikt nie wpisuje jej nigdzie.

Na tej samej linii pakującej policz 12 zatrzymań po 4 minuty na zmianie (przykład):

- czas to 12 × 4 = 48 minut, czyli 0,8 godziny dziennie,

- koszt to 0,8 × 2 670 zł = 2 136 zł dziennie,

- przy 20 dniach pracy w miesiącu daje to 42 720 zł.

**Wychodzi ponad trzy i pół razy więcej niż jednorazowa awaria z poprzedniego przykładu, a żadna z tych 240 przerw nie wygląda groźnie.** Dochodzi skutek uboczny: po każdym zatrzymaniu linia rusza wolniej, a częste ruszanie zwiększa liczbę braków. Ten sam mechanizm opisaliśmy jako mikroprzestoje w tekście o [OEE](https://service-express.pl/wiedza/oee-wskaznik/), gdzie giną w składniku wydajności.

## Jak rejestrować przestoje

Rejestr ma jedno zadanie: pozwolić zsumować straty według maszyny i przyczyny. Wystarczy pięć pól:

- maszyna lub linia,

- początek i koniec przestoju (godzina i minuta),

- przyczyna wybrana z listy,

- kto zgłosił i kto usunął problem,

- krótki opis, co zrobiono.

**Lista przyczyn jest ważniejsza niż liczba zapisów.** Ustal 8 do 12 pozycji, na przykład: awaria mechaniczna, awaria elektryczna, czujnik, przezbrojenie, brak materiału, brak operatora, oczekiwanie na część, błąd obsługi. Pole „inne” zostaw, ale jeśli trafia do niego więcej niż co dziesiąty wpis, listę trzeba poprawić.

Na start wystarczy kartka przy maszynie albo wzór [rejestru awarii maszyn](https://service-express.pl/wiedza/do-pobrania/rejestr-awarii-maszyn/). Zapisy z dwóch tygodni pozwolą ułożyć ranking: które maszyny i które przyczyny zabrały najwięcej minut. Z tych samych zapisów policzysz [MTBF i MTTR](https://service-express.pl/wiedza/mtbf-mttr/): częstość awarii oraz średni czas ich usuwania.

## Jak ograniczać przestoje

Każda z trzech dróg odpowiada na inną część wzoru kosztu.

Prewencja zmniejsza liczbę zatrzymań. Przeglądy, smarowanie oraz autonomiczna konserwacja operatorów usuwają przyczyny, zanim staną się awarią. Dobrze ułożony [harmonogram przeglądów](https://service-express.pl/wiedza/harmonogram-przegladow-maszyn/) przenosi przestój planowany na porę, która kosztuje najmniej.

Szybka reakcja skraca czas jednego zatrzymania. Najwięcej minut ginie zwykle przed naprawą: operator szuka technika, technik szuka usterki. [System Andon](https://service-express.pl/wiedza/system-andon/) skraca tę drogę, bo wezwanie dociera wprost do dyżurnego technika, a gdy nikt nie reaguje, idzie wyżej.

Części pod ręką skracają oczekiwanie. Jeśli z rejestru wynika, że ta sama część jest przyczyną trzech przestojów w miesiącu, jej miejsce jest na półce przy maszynie, a nie w zamówieniu u dostawcy. **Rejestr przestojów jest najlepszą podstawą do ustalenia, co trzymać w magazynie.**

Zestawiaj te decyzje z kosztem. Przestój, który kosztuje 2 670 zł na godzinę, uzasadnia zapas części za 1 400 zł. Przestój maszyny, którą można pominąć bez skutków dla planu, już nie.

## Od czego zacząć

- Wybierz jedną linię albo maszynę, którą zakład traktuje jako wąskie gardło.

- Policz jej stawkę przestoju na godzinę (marża plus koszt pracy) i zapisz ją przy maszynie.

- Ustal próg dzielący awarię od drobnej awarii i krótką listę przyczyn.

- Przez dwa tygodnie zapisuj każde zatrzymanie, także to, które operator usunął sam.

- Zsumuj minuty według przyczyn i wybierz tę, która zabrała najwięcej czasu.

- Zaplanuj jedno działanie na tę przyczynę (naprawa u źródła, część na stanie, zmiana w przeglądzie) i po miesiącu porównaj sumę minut.

Cały obszar opisuje poradnik [Urządzenia i przeglądy krok po kroku](https://service-express.pl/wiedza/obszar/urzadzenia-i-przeglady/).

## Jak Service Express pomaga w ograniczaniu przestojów

Service Express nie mierzy czasu pracy maszyny i nie steruje linią produkcyjną. Prowadzi natomiast wszystko, co dzieje się po zgłoszeniu awarii: od zlecenia do zapisu w historii urządzenia. Dzięki temu serwis ma dane do policzenia czasu reakcji oraz naprawy.

- [Rejestr zgłoszeń i zleceń](https://service-express.pl/system/#rejestr) zbiera w jednym miejscu zgłoszenia z maila, telefonu, portalu i kodów QR lub NFC, ze statusem i priorytetem oraz ostrzeżeniem, gdy kończy się termin SLA.

- [Baza urządzeń](https://service-express.pl/system/#baza-urzadzen) trzyma pełną historię serwisową maszyny po zeskanowaniu naklejki, dzięki czemu widać, co i kiedy się na niej psuło.

- [Serwisy prewencyjne](https://service-express.pl/system/#serwisy-prewencyjne) działają tak, że system tworzy cykliczne zlecenia przeglądów i pilnuje terminów.

- [Magazyn części i materiałów](https://service-express.pl/system/#magazyn) pozwala zabezpieczyć części przed wizytą technika, bo zapotrzebowanie jest powiązane ze zleceniem.

Wzory do tego tematu: wypełnij online albo pobierz DOCX [Harmonogram przeglądów urządzeń](https://service-express.pl/wiedza/do-pobrania/harmonogram-przegladow/)[Lista kontrolna przeglądu okresowego](https://service-express.pl/wiedza/do-pobrania/lista-kontrolna-przegladu/)[Protokół naprawy](https://service-express.pl/wiedza/do-pobrania/protokol-naprawy/)[Protokół przeglądu instalacji gazowej](https://service-express.pl/wiedza/do-pobrania/protokol-przegladu-instalacji-gazowej/)

## Najczęstsze pytania

### Czym jest przestój produkcyjny?

Przestój produkcyjny to każdy czas, w którym maszyna lub linia powinna produkować, a nie produkuje. Przyczyną może być awaria, przezbrojenie, brak materiału, planowany przegląd albo krótkie zatrzymanie, które operator usuwa sam.

### Jak policzyć koszt przestoju?

Dodaj cztery pozycje: utraconą produkcję (godziny przestoju razy marża na godzinę pracy maszyny), koszt pracy ludzi, którzy w tym czasie nie produkują, koszt naprawy z częściami oraz kary i skutki opóźnienia dostawy. Wynik przypisz do maszyny i przyczyny.

### Dlaczego drobne awarie bywają droższe niż duże?

Bo zdarzają się często i nikt ich nie sumuje. Dwanaście zatrzymań po cztery minuty na zmianie to prawie godzina dziennie, a pojedyncza duża awaria jest widoczna i trafia do raportu. Przykład liczbowy znajdziesz w artykule.

### Co zapisywać przy każdym przestoju?

Minimum to maszyna, godzina początku i końca oraz przyczyna wybrana z krótkiej, ustalonej listy. Dopisz, kto zgłosił i kto usunął problem. Bez listy przyczyn zapisy da się czytać, ale nie da się ich zsumować.

Autorka Agnieszka Baranowska

CEO Service Express

[Profil na LinkedInie](https://www.linkedin.com/in/agnieszkabaranowska/)

## Czytaj dalej

[Urządzenia i przeglądy **RCM: utrzymanie ruchu oparte na niezawodności krok po kroku**](https://service-express.pl/wiedza/rcm-utrzymanie-ruchu/)[Urządzenia i przeglądy **Centralny Rejestr Operatorów F-gazów (CRO): kto co wpisuje po wizycie serwisowej i w jakim terminie**](https://service-express.pl/wiedza/rejestr-f-gazow-cro/)[Urządzenia i przeglądy **Sprawozdanie F-gazy: kto składa, kiedy i jak je przygotować**](https://service-express.pl/wiedza/sprawozdanie-f-gazy/)
