Przegląd wentylacji w budynku komercyjnym to trzy osobne obowiązki, z trzech różnych przepisów. Pierwszy to coroczna kontrola przewodów z Prawa budowlanego, drugi to czyszczenie przewodów z rozporządzenia przeciwpożarowego tam, gdzie spala się paliwo, trzeci to kontrola klimatyzacji z ustawy o charakterystyce energetycznej. Czwarty element, serwis central, wynika z dokumentacji producenta.
Pomylenie ich kosztuje. Zamówiona kontrola nie zastąpi czyszczenia, a protokół z klimatyzacji nie zamknie przeglądu rocznego. W budynku z centralami na dachu i wieloma najemcami każdy z tych obowiązków ma zwykle innego wykonawcę.
Trzy obowiązki i serwis w jednej tabeli
Opisane przepisy obowiązują w brzmieniu na 17 listopada 2026 r.
| Co | Podstawa | Jak często | Kto wykonuje |
|---|---|---|---|
| Kontrola przewodów kominowych, w tym wentylacyjnych | art. 62 ust. 1 pkt 1 lit. c Prawa budowlanego | co najmniej raz w roku, w dużych budynkach dwa razy | mistrz kominiarski albo osoba z uprawnieniami budowlanymi |
| Usuwanie zanieczyszczeń z przewodów wentylacyjnych | § 34 ust. 2 rozporządzenia MSWiA | co najmniej raz w roku, tam gdzie spala się paliwo | osoby z kwalifikacjami kominiarskimi |
| Kontrola ogrzewania i klimatyzacji | art. 23 ustawy o charakterystyce energetycznej budynków | co 3 lub 5 lat, zależnie od mocy | osoba wpisana do wykazu |
| Serwis central: filtry, wymienniki | dokumentacja producenta | według instrukcji | serwis według umowy |
Weźmy przykład biurowca z ośmioma piętrami. Ma kilkunastu najemców oraz dwie centrale: jedną na dachu, drugą w parkingu. To ilustracja, nie dane z konkretnego obiektu.
Administrator dostaje fakturę od kominiarza i uznaje wentylację za załatwioną. Tymczasem nikt nie zsumował mocy chłodniczej, a serwis central nie ma terminu w kalendarzu, bo ostatni protokół leży w segregatorze u poprzedniego administratora. Jedna faktura to za mało.
Kontrola przewodów w przeglądzie rocznym
Właściciel lub zarządca kontroluje przewody kominowe co najmniej raz w roku. Przewody wentylacyjne są wymienione w przepisie wprost. Przy powierzchni zabudowy powyżej 2000 m2 kontrola odbywa się dwa razy w roku. Przepis wyznacza dwa terminy: koniec maja i koniec listopada.
- Podstawa: art. 62 ust. 1 pkt 1 lit. c oraz pkt 3 Prawa budowlanego (Dz.U. 2026 poz. 524, ISAP).
- Wykonawca: art. 62 ust. 4 oraz ust. 6 pkt 1 i 2.
Niejeden biurowiec mieści się w tej grupie. Kontrole roczną, półroczną oraz pięcioletnią opisuje artykuł przegląd okresowy budynku.
Kto kontroluje, zależy od rodzaju przewodu. Grawitacyjne przewody wentylacyjne sprawdza osoba z kwalifikacjami mistrza w rzemiośle kominiarskim albo z uprawnieniami budowlanymi. Przewody, w których ciąg wymusza praca urządzeń mechanicznych, kontroluje osoba z uprawnieniami budowlanymi odpowiedniej specjalności.
Dla budynku z wentylacją mechaniczną ma to praktyczne znaczenie. Kominiarz nie zawsze jest właściwym wykonawcą, bo przy ciągu wymuszonym pracą wentylatorów przepis wymaga uprawnień budowlanych. Zapisz więc w zleceniu zakres przewodów oraz podstawę uprawnień wykonawcy. Protokół trafia do dokumentacji obiektu, o czym mówi artykuł o książce obiektu budowlanego.
Czyszczenie przewodów według przepisów przeciwpożarowych
Przepis o czyszczeniu działa tylko tam, gdzie spala się paliwo stałe, ciekłe albo gazowe. Chodzi o kotłownię na gaz albo kuchnię gazową w strefie gastronomicznej galerii. W takich obiektach lub ich częściach przewody wentylacyjne czyści się co najmniej raz w roku, chyba że większej częstotliwości wymagają warunki użytkowe. Robią to osoby z kwalifikacjami kominiarskimi.
- Podstawa: § 34 ust. 2 i 3 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z 7 czerwca 2010 r. w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów (Dz.U. 2023 poz. 822, ISAP).
- Zmiany: nowelizacje z 2024 r. (poz. 1716) i z września 2026 r. (poz. 1276) nie ruszyły tego paragrafu.
Sąsiedni ust. 1 dotyczy przewodów dymowych i spalinowych. W zakładach żywienia zbiorowego i usługach gastronomicznych czyści się je co najmniej raz w miesiącu, o ile przepisy miejscowe nie mówią inaczej. Przy paliwie stałym odstęp wynosi 3 miesiące, a przy ciekłym lub gazowym 6 miesięcy.
Biurowiec bez kotłowni i bez kuchni, z samą centralą elektryczną, tego obowiązku nie ma. Zmienia to restauracja z kuchnią gazową w pasażu, bo wtedy część budynku wchodzi pod ten przepis. Oznacz w kalendarzu, które części obiektu go dotyczą.
Kontrola ogrzewania i klimatyzacji z ustawy o charakterystyce energetycznej
Kontrola klimatyzacji bywa pomijana, bo kojarzy się ze świadectwem energetycznym. Właściciel lub zarządca poddaje budynek kontroli systemu ogrzewania lub klimatyzacji. Dla wentylacji liczą się dwa progi.
- Klimatyzacja: dostępne części systemu o nominalnej mocy chłodniczej powyżej 12 kW oraz połączony system klimatyzacji i wentylacji o sumarycznej mocy chłodniczej powyżej 70 kW. Ocena efektywności co najmniej raz na 5 lat (art. 23 ust. 1 pkt 2).
- Ogrzewanie połączone z wentylacją: źródła ciepła inne niż kotły objęte osobnymi terminami oraz połączony system ogrzewania i wentylacji o sumarycznej mocy cieplnej powyżej 70 kW. Kontrola co najmniej raz na 3 lata (art. 23 ust. 1 pkt 1 lit. d).
- Podstawa: ustawa z 29 sierpnia 2014 r. o charakterystyce energetycznej budynków (Dz.U. 2024 poz. 101, ISAP). W ELI Sejmu nie ma nowelizacji po tym tekście.
Centrala z nagrzewnicą oraz chłodnicą może podlegać obu progom. Moce sumuje się dla całego systemu, więc zanim zamówisz kontrolę, zbierz tabliczki znamionowe wszystkich agregatów czy central i porównaj ich sumę z progami.
Nowelizacja z 7 października 2022 r. weszła w życie 28 kwietnia 2023 r. Rozszerzyła zakres o połączone systemy wentylacji. Ustawa dawała rok na pierwszą kontrolę w nowym zakresie, więc termin minął w kwietniu 2024 r. Jeżeli nikt jej dotąd nie zrobił, obowiązek jest zaległy.
- Nowelizacja: Dz.U. 2022 poz. 2206, art. 7 pkt 2.
- Wykonawca: osoba z wykazu, czyli z uprawnieniami budowlanymi w specjalności instalacyjnej albo z kwalifikacjami dozoru nad urządzeniami cieplnymi (art. 24 ust. 1 i 8).
- Dokument: protokół powstaje w centralnym rejestrze (art. 28 ust. 2), a właściciel przechowuje go przez cały okres użytkowania budynku (art. 29 ust. 2).
- Kara: za niewykonanie kontroli grozi grzywna (art. 41 ust. 1 pkt 5).
Jest jeden wyjątek. Kontroli nie robi się w budynku niemieszkalnym z automatyką monitorującą stale zużycie energii. Automatyka musi też wykrywać spadek efektywności ogrzewania, wentylacji lub klimatyzacji i komunikować się z tymi systemami. Nie każdy BMS to spełnia, a różnicę między BMS a CAFM wyjaśnia tekst CAFM a BMS.
- Wyjątek: art. 23 ust. 6 pkt 2.
Serwis central: co mówi dokumentacja producenta
Przepisy nie wyznaczają jednego terminu dla filtrów, wymienników czy wentylatorów. Zakres i częstotliwość podaje dokumentacja techniczno-ruchowa urządzenia, którą serwis powinien mieć w ręku jeszcze przed pierwszą wizytą w maszynowni. Umowa serwisowa przypisuje je wykonawcy. Liczb tu nie podajemy, bo zależą od modelu.
Porządek zaczyna się od karty centrali z modelem, mocą oraz zaleceniami producenta. Serwisant robi czynności w terminie z instrukcji i opisuje je w protokole, a układ takiego dokumentu pokazuje protokół uruchomienia centrali wentylacyjnej. Agregaty z czynnikami chłodniczymi mają odrębne obowiązki: obowiązki F-gazowe firmy serwisowej to osobny temat.
Najemca z drugiego piętra nie zgłosi braku kontroli rocznej. Zgłosi przeciąg albo duszne biuro, a zarządca dowie się o problemie dopiero z maila, jeśli nikt wcześniej niczego nie zmierzy. Dlatego pomaga pomiar: czujniki IoT mierzą jakość powietrza, co opisuje strona dla firm facility management.
Kalendarz dla budynku z wieloma najemcami i wykonawcami
Cztery obowiązki mają różnych wykonawców oraz osobne dokumenty. Zlecenia składa zarządca, a firma FM prowadzi często kilka takich obiektów naraz. Najprościej mieć dla każdej centrali kartę z czterema datami oraz osobą odpowiedzialną.
Gotowy układ dat pokazuje kalendarz przeglądów budynku. Czynności specjalistyczne wykonują zwykle firmy zewnętrzne. Ich terminy pilnuje się według zasad z artykułu współpraca z podwykonawcami w FM.
Od czego zacząć
- Spisz centrale, klimatyzatory i przewody wentylacyjne z lokalizacją i mocą z tabliczek znamionowych.
- Sprawdź, które części budynku podlegają § 34: kotłownie, kuchnie, strefa gastronomiczna.
- Zsumuj moce chłodnicze i cieplne i porównaj z progami 12 kW oraz 70 kW.
- Poproś wykonawcę kontroli rocznej o wskazanie podstawy uprawnień do przewodów z wymuszonym ciągiem.
- Zbierz z archiwum protokoły z ostatnich lat i oznacz zaległe.
- Wpisz cztery rodzaje czynności do jednego kalendarza z osobami odpowiedzialnymi.
Jak Service Express pomaga w pilnowaniu przeglądów wentylacji
Service Express to wspierany przez AI system CAFM dla zarządców biurowców, galerii oraz magazynów. Przeglądy PPM generują zlecenia cykliczne z planu i pilnują terminów, więc cztery rodzaje czynności dla każdej centrali trafiają do jednego harmonogramu. Skan kodu QR otwiera paszport techniczny urządzenia, a aplikacja mobilna działa offline, także w maszynowni bez zasięgu, i synchronizuje się po odzyskaniu połączenia.
Analiza tabliczki znamionowej ze zdjęcia przyspiesza spis mocy. Dyktowanie protokołów skraca pracę serwisanta na dachu. Moduły aplikacji FM łączą przeglądy ze zgłoszeniami najemców w jednym rejestrze. Umów prezentację na stronie oferty, żeby zobaczyć harmonogram central w obiekcie wielonajemcowym.
Najczęstsze pytania
Jak często trzeba robić przegląd wentylacji w budynku komercyjnym?
Kontrolę przewodów kominowych, także wentylacyjnych, wykonuje się co najmniej raz w roku. W budynkach o powierzchni zabudowy ponad 2000 m2 robi się ją dwa razy w roku, do 31 maja i do 30 listopada (art. 62 ust. 1 pkt 1 i 3 Prawa budowlanego). Serwis central wynika z dokumentacji producenta, a kontrola klimatyzacji z ustawy o charakterystyce energetycznej.
Kto może wykonać kontrolę przewodów wentylacyjnych?
Grawitacyjne przewody wentylacyjne kontroluje mistrz w rzemiośle kominiarskim albo osoba z uprawnieniami budowlanymi odpowiedniej specjalności. Przewody, w których ciąg wymusza praca urządzeń mechanicznych, kontroluje osoba z uprawnieniami budowlanymi odpowiedniej specjalności (art. 62 ust. 6 Prawa budowlanego).
Czy usuwanie zanieczyszczeń z przewodów wentylacyjnych dotyczy każdego biurowca?
Nie. Paragraf 34 rozporządzenia MSWiA dotyczy obiektów lub ich części, w których spala się paliwo stałe, ciekłe albo gazowe, na przykład kotłowni gazowej czy kuchni z kuchenkami gazowymi w lokalu gastronomicznym. Tam przewody wentylacyjne czyści się co najmniej raz w roku, a czynności wykonują osoby z kwalifikacjami kominiarskimi.
Od jakiej mocy klimatyzacja podlega obowiązkowej kontroli?
Dostępne części systemu klimatyzacji o nominalnej mocy chłodniczej powyżej 12 kW oraz połączony system klimatyzacji i wentylacji o sumarycznej mocy chłodniczej powyżej 70 kW ocenia się co najmniej raz na 5 lat (art. 23 ust. 1 pkt 2 ustawy o charakterystyce energetycznej budynków).
Czy serwis centrali wentylacyjnej jest obowiązkowy z mocy prawa?
Zakres i terminy serwisu central, filtrów i wymienników podaje dokumentacja producenta oraz umowa serwisowa. Częstotliwości dla filtrów nie wyznacza żaden z trzech opisanych przepisów, dlatego zakres ustala się według instrukcji urządzenia.
