MRO (Maintenance, Repair and Operations) to materiały i części, które zakład zużywa na utrzymanie maszyn w ruchu, a które nie trafiają do wyrobu gotowego. Należą tu części zamienne, smary, filtry, łożyska, narzędzia, środki ochrony. Skrót ma też drugie znaczenie w lotnictwie, które wyjaśniamy niżej.
Dla działu utrzymania ruchu MRO to w praktyce jedno pytanie. Czy przy awarii potrzebna część leży na półce? Od odpowiedzi zależy, czy przestój skończy się po pół godziny, czy dopiero w poniedziałek rano, gdy otworzy się sklep, w którym zamówisz brakującą część.
Co znaczy MRO: dwa rozwinięcia
W zakupach i utrzymaniu ruchu MRO rozwija się jako Maintenance, Repair and Operations. Po polsku: utrzymanie, naprawy, eksploatacja. W lotnictwie ten sam skrót oznacza Maintenance, Repair and Overhaul, czyli obsługę, naprawy i remonty główne samolotów. Tak nazywa się też firmy i hangary, które takie prace wykonują.
Kiedy ktoś w zakładzie mówi „zakupy MRO” albo „dostawca MRO”, myśli o pierwszym znaczeniu. Dostawca MRO sprzedaje części i materiały eksploatacyjne, a nie remontuje samolotów. Granica jest prosta: do MRO należy to, co pomaga produkować, a nie to, co jest produkowane.
Weźmy przykład z wtryskowni. Granulat jest surowcem, więc to nie MRO. Olej hydrauliczny do maszyny to już MRO, bo trafia do utrzymania, a nie do wyrobu. Grzałka cylindra też, podobnie jak filtr.
Co wchodzi w MRO
Pozycji szybko przybywa. Dlatego dobrze podzielić je na grupy.
| Grupa | Przykłady z zakładu |
|---|---|
| Części zamienne | Łożyska, uszczelki, paski klinowe, filtry, silniki, grzałki, czujniki |
| Materiały eksploatacyjne | Smary, oleje, środki czyszczące, taśmy, łączniki |
| Narzędzia i przyrządy | Klucze dynamometryczne, mierniki, kamera termowizyjna |
| BHP | Rękawice, okulary, gaśnice, obuwie ochronne |
| Wyposażenie pomocnicze | Oświetlenie, drabiny, wózki serwisowe |
Do MRO zalicza się też zwykle drobne remonty infrastruktury, na przykład wymianę oświetlenia hali.
Dlaczego MRO wymyka się spod kontroli
Pozycji jest dużo, każda jest tania, a dostawców bywa kilkunastu. Nikt nie liczy ich razem, więc nikt nie widzi, ile kosztuje chaos. Najgorsze są zakupy „na już” przy awarii. Płacisz więcej za ekspresową dostawę, a do tego dochodzi koszt stojącej linii.
Weźmy pasek klinowy, który kosztuje 40 zł i w piątek wieczorem pęka. W magazynie go nie ma. Linia stoi 6 godzin do otwarcia dostawcy, a godzina postoju kosztuje zakład wielokrotnie więcej niż pasek (liczby przykładowe). Tani element może zatrzymać drogą maszynę, dlatego o MRO decyduje krytyczność, a nie cena.
Zakupy MRO według krytyczności
Jedna reguła dla wszystkich pozycji nie działa. Wprowadź trzy klasy.
| Klasa | Test | Zasada |
|---|---|---|
| Krytyczne | Brak zatrzymuje linię albo dostawa trwa tygodniami | Minimum na stanie, zawsze, także gdy część rzadko się psuje |
| Standardowe | Dostępne w kilka dni, brak spowalnia pracę | Zapas liczony ze zużycia, zamówienie po przekroczeniu progu |
| Drobne | Śruby, rękawice, taśmy; łatwo je zastąpić | Stały zapas, zamówienia zbiorcze u jednego dostawcy |
Do zamówień przyda się prosty dokument. Wzór zapotrzebowania na części zapisuje pozycję, ilość, maszynę, termin. Z takich zapisów po kwartale widać, które pozycje schodzą najczęściej.
Dwie rzeczy obniżają koszty bez wysiłku. Pierwsza to ujednolicenie nazw i numerów katalogowych, żeby ta sama część nie występowała pod trzema nazwami. Druga to ograniczenie liczby dostawców do tych, którzy dowożą szybko, z fakturą zgodną z zamówieniem.
Serwisant usunął nietypową usterkę pompy ciepła.
Kilka miesięcy później inny technik pojechał do urządzenia z identycznymi objawami. Wykonał pomiary, zamówił nawet nową płytę główną. …więcej
Magazyn części MRO: porządek, który się opłaca
Każda pozycja ma swoje miejsce, etykietę, dwie liczby: stan minimalny, punkt zamówienia. Punkt zamówienia wynika ze zużycia w czasie dostawy plus zapas bezpieczeństwa. Przykład: zużywasz 3 filtry miesięcznie, dostawa trwa 2 tygodnie, czyli około 1,5 sztuki w tym czasie. Dodajesz zapas bezpieczeństwa 1 sztuki i zamawiasz przy stanie 3 sztuk.
Osobna sprawa to wydawanie na zlecenie. Technik zapisuje ilość pobranych części i maszynę, na którą poszły. Bez tego stan w arkuszu rozjeżdża się z rzeczywistością po kilku tygodniach, a magazynier zamawia to, co ma na półce, zamiast tego, czego brakuje. Szczegóły ewidencji opisuje tekst o magazynie części zamiennych.
Jak ograniczyć koszty i przestoje
- Powiąż części z maszyną. W karcie maszyny wypisz części krytyczne i ich numery katalogowe, żeby nikt nie szukał ich podczas awarii.
- Czytaj rejestr awarii. Część, która pojawia się w zapisach trzy razy w kwartale, powinna leżeć na stanie.
- Sprawdzaj, ile trwa oczekiwanie na część. We wskaźniku MTTR, opisanym w tekście o MTBF i MTTR, czekanie na część potrafi zająć więcej czasu niż sama naprawa.
- Szukaj zamienników między maszynami. Jeśli dwie wtryskarki używają tego samego typu filtra, jedna sztuka zapasu obsługuje obie.
- Raz w roku przejrzyj stany. Pozycje, których nikt nie ruszał od dwóch lat, zajmują miejsce i kapitał.
MRO to tylko jeden z elementów utrzymania ruchu, a szerszy obraz daje dział urządzenia i przeglądy.
Od czego zacząć
- Wypisz 10 części, których brak w ostatnim roku zatrzymał jakąś maszynę.
- Zaklasyfikuj je jako krytyczne, standardowe albo drobne.
- Dla każdej krytycznej ustal minimum na stanie i miejsce na półce.
- Zacznij zapisywać wydania części na maszynę, choćby w arkuszu.
- Po miesiącu porównaj stan z półki ze stanem w zapisach i wyjaśnij różnice.
- Wybierz jedną grupę (na przykład filtry i paski) i zbierz ją u jednego dostawcy.
Jak Service Express pomaga w zarządzaniu częściami MRO
Service Express obsługuje też części i materiały. Zużycie wiąże ze zleceniem i konkretną maszyną, a stany aktualizuje na podstawie podpisanych protokołów.
- Stany magazynowe w magazynie centralnym i w samochodach serwisantów, aktualizowane na podstawie zużycia części raportowanego w podpisanych protokołach: magazyn części i materiałów.
- Zapotrzebowanie materiałowe powiązane ze zleceniem, dzięki któremu części można zabezpieczyć przed wizytą technika.
- Dwukierunkowa wymiana danych magazynowych i księgowych z systemem ERP.
- Historia urządzenia w bazie z dokumentacją i zakresem wykonanych prac, do której technik wchodzi po zeskanowaniu kodu QR lub NFC: baza urządzeń.
Najczęstsze pytania
Co znaczy skrót MRO?
W zakładach produkcyjnych MRO to Maintenance, Repair and Operations, czyli utrzymanie, naprawy i eksploatacja. Oznacza materiały i części potrzebne do pracy maszyn, które nie wchodzą do wyrobu gotowego. W lotnictwie ten sam skrót rozwija się jako Maintenance, Repair and Overhaul.
Co wchodzi w MRO w zakładzie produkcyjnym?
Części zamienne (łożyska, uszczelki, paski, filtry, czujniki), materiały eksploatacyjne (smary, oleje, łączniki), narzędzia i przyrządy pomiarowe oraz środki ochrony indywidualnej. Surowiec przerabiany na produkt do MRO nie należy.
Jak uniknąć przestojów przez brak części MRO?
Podziel części według tego, co się stanie przy ich braku, i dla pozycji krytycznych trzymaj minimum na stanie. Dla każdej pozycji ustal poziom, przy którym zamawiasz, liczony ze zużycia i czasu dostawy.
Czy MRO to to samo co magazyn części zamiennych?
Nie. Części zamienne to największa i najważniejsza część MRO, ale MRO obejmuje też smary, narzędzia, środki ochrony i materiały pomocnicze. Magazyn części zamiennych jest więc jednym z elementów zarządzania MRO.

