Sprawozdanie F-gazy składa się raz w roku, do 28 lutego za rok poprzedni, w Bazie Danych Sprawozdań, a obowiązek mają między innymi firmy stosujące F-gazy w serwisie albo je odzyskujące. Sprawozdanie składają też importerzy i eksporterzy. Producenci oraz importerzy mają dodatkowo raporty dla Komisji Europejskiej, których firma serwisowa zwykle nie składa.
Dwa różne sprawozdania
W przepisach są dwa osobne obowiązki, które łatwo pomylić. Pierwszy wynika z krajowej ustawy z 2015 r. o F-gazach i substancjach zubożających warstwę ozonową. Drugi wynika z rozporządzenia 2024/573 i prowadzi do Komisji Europejskiej.
| Cecha | Sprawozdanie krajowe | Sprawozdania do Komisji |
|---|---|---|
| Kto składa | importerzy i eksporterzy, firmy stosujące F-gazy w serwisie, firmy prowadzące odzysk, recykling, regenerację lub niszczenie | producenci, importerzy i eksporterzy gazów, podmioty niszczące i regenerujące, importerzy urządzeń |
| Do kogo | Baza Danych Sprawozdań | Komisja Europejska, przez portal F-gazów |
| Termin | 28 lutego za rok poprzedni | zwykle 31 marca, importerzy urządzeń 30 kwietnia |
Czy Twoja firma serwisowa składa sprawozdanie
Ustawa nakłada obowiązek między innymi na podmioty stosujące F-gazy przy instalowaniu, serwisowaniu, naprawie lub likwidacji urządzeń. Obejmuje też firmy prowadzące odzysk, recykling, regenerację albo niszczenie. Rozporządzenie definiuje stosowanie jako wykorzystywanie gazu do produkcji, konserwacji lub serwisowania, w tym do ponownego napełniania.
Jeśli Twoi technicy uzupełniają czynnik albo go odzyskują, składasz coroczne sprawozdanie krajowe. Ustawa nie wymienia progu ilościowego, więc wielkość firmy nie ma znaczenia. Przykład: serwis, który w ciągu roku uzupełnił kilkadziesiąt układów split, składa sprawozdanie tak samo jak duża firma chłodnicza.
Ustawa milczy o firmie, która tylko mierzy szczelność, bez uzupełniania gazu i bez odzysku. Zapytaj więc ministerstwo klimatu przed 28 lutego. Operator, czyli Twój klient, nie składa tego sprawozdania z samego faktu posiadania urządzenia, bo jego obowiązkiem jest karta w Centralnym Rejestrze Operatorów.
Do kogo, kiedy i w jakiej formie
Przygotowanie odbywa się elektronicznie w Bazie Danych Sprawozdań, którą prowadzi Instytut Chemii Przemysłowej. Przed pierwszym sprawozdaniem trzeba zarejestrować firmę w bazie przez formularz. Osoba, która go wypełnia, zostaje administratorem konta. Instrukcja użytkownika leży na stronie bazy.
Termin to 28 lutego za rok poprzedni, a dane zapisują się w systemie dopiero po zatwierdzeniu ich kompletności i poprawności przez osobę składającą sprawozdanie. Wcześniej można je tymczasowo zapisywać oraz poprawiać. Gdy Instytut wskaże błędy, masz 14 dni roboczych na korektę.
Za niezłożenie sprawozdania w terminie albo korekty w terminie ustawa przewiduje administracyjną karę pieniężną na poziomie od 600 do 4 500 zł. Sprawę rozpatruje właściwy wojewódzki inspektor ochrony środowiska. Opisany stan prawny dotyczy października 2026 r.
Co zawiera sprawozdanie i jak je wypełnić
Dla każdego gazu podajesz oznaczenie przemysłowe oraz nazwę chemiczną, a przy mieszaninie dodajesz oznaczenie ASHRAE i skład procentowy wagowy. Dalej wpisujesz ilości. W serwisie istotne są cztery grupy: gaz zakupiony, zastosowany w serwisie, odzyskany, zmagazynowany na początek i koniec roku. Dochodzą ilości zregenerowane, zniszczone, utracone wskutek wycieku.
Ilości podajesz z dokładnością do 0,1 kg. Wartości do 49 g zaokrągla się w dół, od 50 g w górę.
Zrób własny rachunek kontrolny: stan początkowy plus zakupy plus odzysk minus zużycie minus przekazania ma dać stan końcowy. To metoda sprawdzania, nie wymóg ustawy. Przykład z liczbami przykładowymi: stan początkowy 12,0 kg, zakupy 40,0 kg, zużycie w serwisie 38,5 kg, odzysk 4,0 kg, z czego 4,0 kg trafia do regeneracji. Stan na koniec roku wynosi wtedy 13,5 kg.
Dane bierzesz z trzech miejsc. Ilości dodane do urządzeń wynikają z protokołów, zakupy z faktur, stany z inwentaryzacji butli. Pomaga protokół kontroli szczelności z polami na ilość gazu. Przegląd całości znajdziesz w tekście o obowiązkach firmy serwisowej.
Sprawozdania do Komisji UE: czego firma serwisowa zwykle nie składa
Rozporządzenie 2024/573 wymienia podmioty, które składają sprawozdania do Komisji przez portal F-gazów, zwykle do 31 marca za rok poprzedni. Obowiązek mają:
- producenci, importerzy i eksporterzy wszystkich HFC oraz innych F-gazów powyżej tony lub 100 ton ekwiwalentu CO2,
- podmioty niszczące HFC,
- podmioty regenerujące więcej niż tonę gazu,
- podmioty wprowadzające do obrotu HFC w urządzeniach od 10 ton ekwiwalentu,
- importerzy urządzeń z HFC o ekwiwalencie od 1 000 ton, którzy składają sprawozdanie weryfikacyjne do 30 kwietnia.
Typowa firma serwisowa nie robi nic z tej listy. Wyjątkiem byłaby firma, która regeneruje ponad tonę gazu rocznie albo sprowadza gaz lub urządzenia spoza Unii.
Kontyngent F-gazów
Kontyngent to limit ilości HFC, które wolno wprowadzić do obrotu w Unii. Komisja przydziela go producentom i importerom, a ci nie mogą go przekroczyć. Firma serwisowa kontyngentu nie składa ani nie rozlicza.
Obowiązek firmy serwisowej jest inny. Gaz do serwisu sprzedaje się wyłącznie osobom z certyfikatem lub firmom zatrudniającym takie osoby.
Od czego zacząć
- Sprawdź, czy firma uzupełnia lub odzyskuje F-gazy, bo wtedy podlega obowiązkowi.
- Zarejestruj firmę w Bazie Danych Sprawozdań, najlepiej jesienią, nie w lutym.
- Od stycznia notuj w protokole każdy gaz: nazwę, ilość dodaną, ilość odzyskaną.
- Zrób inwentaryzację butli na 31 grudnia i 1 stycznia.
- Złóż sprawozdanie z zapasem czasu przed 28 lutego, żeby zdążyć z ewentualną korektą.
Jak Service Express pomaga w przygotowaniu danych do sprawozdania
Samo składanie odbywa się poza systemem, w Bazie Danych Sprawozdań. Service Express pomaga zebrać dane źródłowe z całego roku.
- Elektroniczne protokoły odwzorowują 1:1 papierowe wzory firmy. Jeśli Twój papierowy protokół ma pole na ilość czynnika, elektroniczny je odwzorowuje, a podpisany dokument trafia do archiwum w formacie PDF. Szczegóły w sekcji o elektronicznych protokołach.
- Magazyn części i materiałów pokazuje stany w magazynie centralnym i w samochodach serwisantów, aktualizowane na podstawie zużycia z podpisanych protokołów. Szczegóły w sekcji o magazynie.
- Baza urządzeń przechowuje historię serwisową każdego urządzenia, więc łatwiej odtworzyć, ile razy i kiedy je serwisowano. Szczegóły w sekcji o bazie urządzeń.
Najczęstsze pytania
Do kiedy składa się sprawozdanie F-gazy?
Sprawozdanie składa się raz w roku, do 28 lutego, za rok poprzedni. Przed pierwszym sprawozdaniem trzeba zarejestrować się w bazie danych.
Czy firma serwisowa składa sprawozdanie F-gazy?
Tak, jeśli stosuje F-gazy przy instalowaniu, serwisowaniu, naprawie lub likwidacji urządzeń albo prowadzi ich odzysk. Stosowanie obejmuje ponowne napełnianie urządzeń.
Jak wypełnić sprawozdanie F-gazy?
Dla każdego gazu podaje się między innymi ilości zakupione, odzyskane, zastosowane w serwisie, zmagazynowane na 1 stycznia i 31 grudnia oraz utracone. Ilości podaje się z dokładnością do 0,1 kg.
Czy firma serwisowa potrzebuje kontyngentu na F-gazy?
Nie, kontyngent na wprowadzanie do obrotu wodorofluorowęglowodorów dotyczy producentów i importerów. Firma serwisowa kupuje gaz od dostawcy, ale musi mieć certyfikat albo zatrudniać certyfikowanych techników.
