Cztery klasy systemów różnią się punktem wyjścia: CMMS zaczyna od maszyn, CAFM od budynków, IWMS od nieruchomości, a EAM od majątku w całym cyklu życia. Wszystkie prowadzą zlecenia i przeglądy, więc w ofertach wyglądają podobnie, choć służą innym ludziom w firmie. Różni je centrum, wokół którego system jest zbudowany.
Najpierw tabela porównawcza, potem przykłady firm. Na końcu nakładanie się klas oraz błędy wyboru.
Skąd się wzięły cztery skróty
Każda klasa wyrosła z innego problemu. Systemy CMMS powstały w zakładach, gdzie ktoś musiał pilnować przeglądów maszyn. CAFM wyszedł od zarządzania obiektami: planów pomieszczeń, instalacji, usług wokół budynku.
IWMS to pojęcie szersze. Analitycy rynku opisują je jako oprogramowanie wspierające cykl życia nieruchomości firmy. Z kolei EAM opiera się na podejściu z normy ISO 55000, która mówi o wartości, jaką organizacja czerpie z posiadanych aktywów.
Warto odróżnić narzędzie od dyscypliny. Facility management ma własną normę, ISO 41001. Opisuje ona system zarządzania usługami wspierającymi działalność podstawową: utrzymaniem, sprzątaniem, ochroną, gospodarowaniem przestrzenią. Program nie dowodzi jeszcze, że obiekt jest zarządzany dobrze.
Cztery klasy w jednej tabeli
| CMMS | CAFM | IWMS | EAM | |
|---|---|---|---|---|
| Punkt wyjścia | maszyna, urządzenie | budynek i jego instalacje | nieruchomość, miejsce pracy | majątek w całym cyklu życia |
| Typowy użytkownik | dział utrzymania ruchu, firma serwisowa | facility manager, zarządca obiektów | dział nieruchomości, finanse, zarząd | utrzymanie ruchu, finanse, zarząd |
| Zakres | ewidencja, zlecenia, przeglądy, części, historia | rdzeń CMMS plus obiekty, pomieszczenia, usługi, zgłoszenia użytkowników | rdzeń CAFM plus najem, przestrzeń, projekty, energia na jednej bazie | rdzeń CMMS plus zakupy, koszt całkowity, ryzyko, wymiany |
| Kiedy wystarcza | gdy problemem są awarie i zaległe przeglądy | gdy utrzymujesz wiele obiektów z usługami | gdy zarządzasz portfelem nieruchomości | gdy decydujesz o zakupie i wymianie majątku |
Tabela opisuje układ typowy dla klasy. Konkretny produkt bywa szerszy albo węższy od swojej nazwy.
Kto czego potrzebuje
Wybór zależy mniej od wielkości firmy, a bardziej od tego, czyim majątkiem się opiekujesz. Cztery przykłady.
Firma serwisowa HVAC obsługuje klimatyzację u kilkudziesięciu klientów. Urządzenia nie są jej własnością. Potrzebuje bazy urządzeń z historią i przeglądów cyklicznych z pilnowaniem terminów, czyli rdzenia CMMS albo CAFM.
Dochodzi praca w terenie: grafik techników, protokół z podpisem klienta, rozliczenie wizyty. Tę stronę opisujemy w artykule o field service management. Portfel nieruchomości jest jej zbędny.
Dział utrzymania ruchu w zakładzie ma 60 maszyn, jeden magazyn części, kilku techników. Wystarcza mu CMMS: ewidencja, zlecenia, harmonogram, wskaźniki awaryjności. EAM wchodzi do gry przy decyzjach o wymianie maszyn w kilku zakładach.
Zarządca biurowców odpowiada za instalacje i windy. Pilnuje przeglądów przeciwpożarowych oraz zgłoszeń od najemców. Maszyn produkcyjnych nie ma, za to są obiekty. To pole systemu CAFM.
Korporacja z portfelem nieruchomości zarządza setkami lokali. Rozlicza najem, planuje biura, przydziela miejsca pracy. Tu zaczyna się IWMS. Utrzymanie trzeba spiąć z najmem oraz finansami na jednej bazie danych.
Gdzie klasy się nakładają
Nakładanie to norma. Każda z tych klas ma w środku rdzeń prowadzący zlecenia, przeglądy, historię urządzeń. IWMS zwykle zawiera moduł utrzymania działający jak CAFM. EAM zawiera funkcje CMMS.
Produkty CMMS z kolei dokładają plan wymian oraz koszt całkowity, czyli kawałek EAM.
Pytaj więc o cztery rzeczy zamiast o nazwę klasy.
- Co jest centralnym obiektem w bazie: maszyna, budynek czy lokal?
- Czy system obsłuży wielu klientów?
- Jak wygląda praca w terenie?
- Jak łączy się z finansami?
Relację CMMS do EAM rozwija artykuł EAM a CMMS. Tutaj dochodzą dwie klasy, których tam brakuje: CAFM oraz IWMS.
Typowe błędy wyboru
Najczęstszy błąd to kupowanie według szerokości zakresu, a nie według problemu. IWMS imponuje, ale firma z bałaganem w przeglądach zapłaci za moduły najmu, których nikt nie otworzy.
Kolejny błąd to wybór klasy po tym, co ma konkurent albo co napisano w przetargu.
Inny jest system zbyt wąski. Firma serwisowa kupuje CMMS zaprojektowany dla jednego zakładu. Brakuje w nim pojęcia klienta, SLA, podpisu na ekranie. Po pół roku prowadzi obok niego Excela.
Są jeszcze dwie pułapki, które wychodzą dopiero po kilku miesiącach pracy w nowym systemie. Pierwsza to wdrożenie na nieaktualnej ewidencji: żadna klasa nie naprawi pustej listy urządzeń. Druga to pominięcie techników. Program wygodny dla biura, a uciążliwy w terenie, kończy jako archiwum.
Jak poprowadzić start w firmie facility management, opisuje tekst o wdrożeniu CAFM.
Od czego zacząć
- Zapisz, czyje obiekty obsługujesz: własne, klientów czy wynajmowane.
- Wypisz pięć pytań bez szybkiej odpowiedzi, na przykład które przeglądy są zaległe albo ile kosztowała awaria windy w tym roku.
- Przypisz każde pytanie do maszyn, budynków albo najmu. To wskaże klasę.
- Sprawdź kompletność ewidencji. Pomoże wzór ewidencji maszyn i urządzeń.
- Pytaj dostawców o pracę w terenie, obsługę wielu klientów oraz rozbudowę zakresu.
Szerzej o rozwoju firmy serwisowej mówi poradnik zarządzanie i rozwój.
Jak Service Express pomaga w wyborze i prowadzeniu systemu
Service Express to system CMMS z rozwiązaniami klasy CAFM dla usług FM i firm serwisowych. Nie jest to IWMS ani pełny EAM. Najważniejsze elementy:
- Baza urządzeń i obiektów to rejestr obiektów, instalacji i urządzeń z historią serwisową klienta. Działa z kodami QR i NFC.
- Serwisy prewencyjne generują zlecenia cykliczne według planu przeglądów.
- Rejestr zgłoszeń i zleceń zbiera zgłoszenia z e-maila, telefonu, portalu klienta. Pilnuje też terminów SLA.
- Integracje z ERP łączą system z programami finansowymi przez API.
Najczęstsze pytania
Czym różni się CMMS od CAFM?
CMMS wychodzi od maszyn i prowadzi ich ewidencję, zlecenia, przeglądy oraz części. CAFM wychodzi od budynku i jego instalacji, a także od pomieszczeń i usług w obiekcie. Oba obejmują planowanie przeglądów i zlecenia, więc w praktyce granica bywa płynna.
Czym jest IWMS i czym różni się od CAFM?
IWMS to platforma na jednej bazie danych, która łączy zarządzanie nieruchomościami i najmem, przestrzenią, utrzymaniem oraz projektami i energią. CAFM zwykle zajmuje się eksploatacją obiektu, a IWMS dochodzi do portfela nieruchomości, umów najmu i miejsca pracy.
Jaki system wybrać, gdy serwisuję urządzenia u wielu klientów?
Taka firma potrzebuje funkcji CMMS lub CAFM, czyli bazy urządzeń z historią i przeglądów cyklicznych, oraz funkcji pracy w terenie: grafiku techników, protokołów z podpisem i rozliczenia. IWMS i pełny EAM zwykle nie są jej potrzebne, bo nie zarządza cudzym portfelem nieruchomości ani cudzym majątkiem.
Czy jeden system może być jednocześnie CMMS, CAFM i EAM?
Tak, klasy się nakładają, a producenci łączą ich funkcje pod jedną nazwą. Dlatego porównuj zakres funkcji i sposób pracy, a nie samą nazwę klasy w ofercie.
