Wiedzę z głowy jednego technika przenosi się do procesów firmy, zapisując ją tam, gdzie powstaje: w zleceniu, w protokole, w karcie urządzenia, nie w osobnych dokumentach, do których nikt nie zagląda. Nie chodzi o napisanie podręcznika. Chodzi o to, żeby następny technik, który jedzie do tego urządzenia, wiedział to, co poprzedni, zanim zadzwoni do kolegi.
Skąd bierze się problem
W małej i średniej firmie serwisowej zwykle jest ktoś, kto zna wszystkie obiekty, pamięta, które urządzenie ma swoje „humory”, wie, który klient dzwoni z czym. Dopóki ta osoba jest dostępna, wszystko działa. Gdy idzie na urlop, zachoruje albo odejdzie, firma odkrywa, że nie zapisano niczego z tego, co wiedział.
Opisałam na LinkedInie, że 1 osoba może być odpowiedzialna nawet za 80% wiedzy operacyjnej firmy. Według mnie firmy powinny bardziej bać się utraty wiedzy niż utraty klientów. Liczba 80% pochodzi z mojego wpisu i nie jest wynikiem badania, ale kierunek myśli jest czytelny: największym ryzykiem nie musi być konkurencja, tylko wąskie gardło w jednej głowie.
Jaki rodzaj wiedzy przenosić
Nie wszystko warto spisywać. Zacznij od tego, co kosztuje najwięcej, gdy znika.
- Wiedza o urządzeniu obejmuje to, co się psuje, jakie są nietypowe ustawienia, gdzie jest zawór odcinający, jaka część pasuje zamiast oryginalnej.
- Wiedza o obiekcie i kliencie obejmuje to, kto otwiera, kogo wołać, jakie godziny wejścia, jakie są wymagania bezpieczeństwa.
- Wiedza o diagnozie to objawy i ich przyczyny, które się powtarzają.
- Wiedza o relacji obejmuje to, co klient ceni, czego nie lubi, jakie ma ustalenia ustne.
Najcenniejsza jest zazwyczaj kategoria 3, czyli wiedza o diagnozie, bo odpowiada wprost na pytanie „co robić, gdy jest ten objaw”.
Jedna sytuacja, która pokazuje problem
Na przykład technik usuwa nietypową usterkę pompy ciepła i wraca do innych zleceń. Kilka miesięcy później inny technik jedzie do tego samego urządzenia z identycznymi objawami. Robi pomiary od zera, a potem zamawia nową płytę główną.
Wiedza o pierwszej naprawie istniała, ale nie dotarła do drugiego technika. Gdyby wiedza była zapisana w historii urządzenia, drugi technik mógłby zacząć od właściwego miejsca zamiast od pomiarów.
Gdzie zapisywać
Spisana wiedza w osobnym folderze szybko się starzeje, a nikt do niej nie wraca. Wiedza zapisana w historii urządzenia czy w karcie obiektu jest widoczna dokładnie wtedy, gdy ktoś jej potrzebuje.
3 miejsca wystarczą na start:
- Karta urządzenia zawiera typ, lokalizację, dokumentację, znane usterki i sposoby ich usuwania.
- Protokół z wizyty ma pola „co było przyczyną” i „co zrobiono”, wypełniane własnymi słowami technika, nie samym „naprawiono”. Zobacz co powinien zawierać protokół serwisowy.
- Karta klienta lub obiektu zawiera zasady wejścia, osoby kontaktowe, ustalenia szczególne.
Jakość tych wpisów zależy od jednego: czy technik widzi, że ktoś po nim je czyta. Jeśli kolejny technik wspomni, że oszczędziło mu to godziny, wpisy się poprawiają.
Jak wyciągnąć wiedzę z człowieka, który jej nie zapisuje
Doświadczeni technicy rzadko lubią pisać. Nie proś ich o napisanie instrukcji, tylko ułatw zadanie.
- Rozmowa zamiast dokumentu. Usiądź na pół godziny z technikiem, weź jedno ważne urządzenie lub obiekt i zadawaj pytania: co tu się najczęściej psuje, czego nie widać na papierze, co byś powiedział nowej osobie. Zapisz odpowiedzi sam albo nagraj je telefonem i przepisz.
- Zdjęcia z komentarzem. Zdjęcie ustawień lub tabliczki z jednym zdaniem opisu bywa więcej warte niż strona tekstu.
- Para w terenie. Młodszy technik jeździ z doświadczonym i zapisuje to, co usłyszy. Przy okazji uczy się pracy z tym klientem.
- Zapis po trudnym zleceniu. Po każdej nietypowej naprawie krótkie podsumowanie: objaw, przyczyna, rozwiązanie, ile to zajęło.
Zadbaj o to, żeby technik nie czuł, że oddając wiedzę, traci swoją pozycję. Powiedz wprost, że nie chodzi o zastąpienie go, tylko o to, żeby mógł wziąć urlop bez telefonów z obiektu. Pokaż, że zapisana wiedza oszczędza jego czas, bo przestaje być jedynym źródłem odpowiedzi.
Jak sprawdzić, czy to działa
Zrób prosty test. Wybierz urządzenie lub klienta, o którym wie głównie jeden technik. Poproś innego technika, żeby przygotował się do wizyty wyłącznie na podstawie zapisów w firmie.
Zapytaj potem, czego mu zabrakło. Odpowiedzi pokażą, które pola karty trzeba uzupełnić.
Kolejny test jest drastyczniejszy: zastanów się, co by się stało, gdyby ten technik jutro nie przyszedł do pracy. Wypisz 3 rzeczy, których nikt inny by nie umiał zrobić. To lista priorytetów do spisania.
Najłatwiej powtarzać test z zamianą: zapytaj siebie, czy klient zauważyłby różnicę, gdyby jutro technicy zamienili się obiektami. Odpowiedź dużo mówi o tym, czy firma ma procesy, czy tylko ludzi.
Czego unikać
Największa pułapka to jednorazowa akcja: raz w roku spisujemy wszystko, a potem dokument starzeje się razem z urządzeniami. Wiedza musi powstawać przy okazji pracy, w małych porcjach. Trzeba ją poprawiać, kiedy okaże się nieprawdziwa.
Kolejna pułapka to nagradzanie za zapisywanie tylko w deklaracjach; jeśli wpis nie ma żadnych konsekwencji ani dla piszącego, ani dla czytającego, szybko przestanie się pojawiać. Trzecia to chęć spisania wszystkiego równo: zacznij od tego, co boli, a resztę zostaw na później.
Jedna osoba(!) może być odpowiedzialna nawet za 80% wiedzy operacyjnej firmy.
Większość właścicieli boi się utraty klientów. A ja widzę, że firmy, powinny bardziej bać się utraty… wiedzy. …więcej
Od czego zacząć
- Wskaż jednego technika lub koordynatora, którego brak byłby najboleśniejszy, i wypisz trzy rzeczy, które wie tylko on.
- Umów z nim dwie krótkie sesje i przejdź przez najważniejsze obiekty lub urządzenia.
- Zapisz wyniki w historii urządzeń i kartach klientów, a nie w osobnym dokumencie.
- Dodaj do protokołu pole przyczyny i zastosowanego rozwiązania i wymagaj jego wypełnienia.
- Za miesiąc zrób test: wizyta u klienta z innym technikiem, przygotowanym tylko z zapisów.
Jak Service Express pomaga w przekazywaniu wiedzy w firmie serwisowej
Wiedza o urządzeniach przestaje być własnością jednego technika, gdy trafia do miejsca, z którego korzysta każdy. W Service Express tym miejscem jest baza obiektów i urządzeń. Serwisant sięga do niej z telefonu lub tabletu (iOS, Android), a dostęp otwiera naklejka z kodem QR lub NFC.
- Paszport urządzenia pojawia się po zeskanowaniu naklejki, bo kod QR lub NFC pokazuje paszport techniczny maszyny i jej pełną historię serwisową, więc nowy technik nie zaczyna od pytania „co tu było robione”. Zobacz bazę urządzeń.
- Wszystko przy urządzeniu znajdziesz w bazie, która przechowuje lokalizację, dokumentację, oferty i gwarancje oraz historię wykonanych prac, a struktura drzewiasta pozwala dojść od całego budynku do konkretnego podzespołu.
- Zapis staje się częścią pracy, bo przeglądy są realizowane według checklist, a wynik zapisuje się w historii urządzenia. Wiedza powstaje przy okazji wizyty, zamiast wymagać osobnej dokumentacji. Zobacz serwisy prewencyjne.
- Dostęp w terenie zapewnia aplikacja, która daje serwisantowi zlecenia, historię urządzeń i materiały online oraz offline, a zdjęcia przed i po naprawie dokumentują stan maszyny. Zobacz aplikację mobilną.
Najczęstsze pytania
Jak przenieść wiedzę technika do procesów firmy?
Zapisuj ją tam, gdzie powstaje: w zleceniu, w protokole i w karcie urządzenia, a nie w osobnych dokumentach, do których nikt nie zagląda. Chodzi o to, żeby następny technik jadący do tego urządzenia wiedział to, co poprzedni.
Jaką wiedzę spisać w pierwszej kolejności?
Tę, która kosztuje najwięcej, gdy znika: o urządzeniu, o obiekcie i kliencie, o diagnozie oraz o relacji z klientem. Najcenniejsza jest zazwyczaj wiedza o diagnozie, bo odpowiada wprost na pytanie, co robić, gdy pojawia się dany objaw.
Jak skłonić doświadczonego technika do dzielenia się wiedzą?
Nie proś go o napisanie instrukcji, tylko ułatw zadanie: pół godziny rozmowy o jednym urządzeniu, zdjęcia z jednozdaniowym komentarzem, jazda w parze z młodszym technikiem albo krótkie podsumowanie po trudnym zleceniu. Powiedz wprost, że nie chodzi o zastąpienie go, tylko o to, żeby mógł wziąć urlop bez telefonów z obiektu.
Jak sprawdzić, czy firma zależy od jednej osoby?
Wybierz urządzenie lub klienta, o którym wie głównie jeden technik, i poproś innego technika o przygotowanie się do wizyty wyłącznie na podstawie zapisów w firmie. Zapytaj potem, czego mu zabrakło, a odpowiedzi pokażą, które pola karty trzeba uzupełnić.

