Konserwacja urządzeń UDT to przeglądy i czynności, które utrzymują urządzenie transportu bliskiego w stanie zdatności. Wykonuje je konserwator z zaświadczeniem kwalifikacyjnym, a zapisuje w dzienniku konserwacji. Zapewnia ją eksploatujący, czyli użytkownik urządzenia. Jeśli zlecił ją tobie, twoi konserwatorzy muszą dotrzymywać terminów zapisanych w przepisach.
Potocznie „urządzenia UDT” to urządzenia techniczne objęte dozorem technicznym, czyli działaniami zmierzającymi do ich bezpiecznego funkcjonowania. Dozór wykonują jednostki dozoru technicznego, do których należy Urząd Dozoru Technicznego (UDT). Rozporządzenie z 2018 r. obejmuje 16 grup urządzeń transportu bliskiego (UTB). Należą do nich wózki jezdniowe podnośnikowe, suwnice, żurawie, podesty ruchome, dźwigi czy układnice.
Co obejmuje konserwacja, a co jest już naprawą
Konserwacja utrzymuje urządzenie w zdatności, naprawa ją przywraca. Ustawa o dozorze technicznym definiuje konserwację jako czynności prowadzone zgodnie z instrukcją eksploatacji, które nie są naprawą (art. 4 pkt 7). Naprawę UTB trzeba uzgodnić z organem jednostki dozoru przed jej rozpoczęciem (§ 11 rozporządzenia z 2018 r.).
Drobne wymiany mieszczą się jeszcze w konserwacji. Konserwator wymienia element bez uzgadniania z UDT, jeśli nowy ma takie same parametry (§ 9 ust. 2).
Wyjątek dotyczy cięgien nośnych, urządzeń chwytających lub mechanizmu podnoszenia lub zmiany wysięgu. Obejmuje też urządzenia zabezpieczające, na przykład ogranicznik obciążenia. Takich części konserwator nie wymienia na własną rękę. Po wymianie eksploatujący składa wniosek o badanie doraźne (§ 17 ust. 2 pkt 1).
Kto za co odpowiada
Rozporządzenie dzieli obowiązki między cztery strony.
| Strona | Co robi | Podstawa |
|---|---|---|
| Eksploatujący | zapewnia obsługę i konserwację, zakłada i przechowuje dziennik, zapewnia pomiary elektryczne, zawiadamia o niebezpiecznym uszkodzeniu lub wypadku | § 6 i § 7 rozporządzenia, art. 19 ustawy |
| Konserwujący | wykonuje przeglądy w terminach i zakresach z instrukcji, usuwa usterki, wpisuje czynności do dziennika, zgłasza eksploatującemu nieprawidłowości wyłączające urządzenie | § 9 rozporządzenia |
| Obsługujący | przestrzega instrukcji eksploatacji | § 8 rozporządzenia |
| Jednostka dozoru (UDT) | wykonuje badania, sprawdza dziennik i zaświadczenia kwalifikacyjne, wstrzymuje eksploatację, gdy eksploatujący łamie przepisy | art. 13 i art. 18 ustawy, § 12 i § 16 rozporządzenia |
Dla firmy serwisowej kluczowy jest podział przy dzienniku. Zakłada go i przechowuje eksploatujący, ale prowadzi konserwator (§ 7 ust. 2). Jeśli klient powierzył ci konserwację, luki w dzienniku wyjdą przy badaniu okresowym właśnie u niego, a poprawiać je będą twoi ludzie.
Zgłaszanie awarii ma kolejność. Konserwator bezzwłocznie informuje eksploatującego o nieprawidłowościach wymagających wyłączenia urządzenia (§ 9 ust. 1 pkt 6). Eksploatujący niezwłocznie zawiadamia jednostkę dozoru o niebezpiecznym uszkodzeniu lub nieszczęśliwym wypadku (art. 19 ust. 1). Za niewykonanie tego obowiązku grozi grzywna (art. 64 pkt 2).
Dopuszczenie urządzenia do pracy wbrew decyzji o wstrzymaniu eksploatacji ustawa karze grzywną albo ograniczeniem wolności (art. 63 ust. 1 pkt 2).
Jak często robić przegląd konserwacyjny
Najpierw patrzy się do instrukcji eksploatacji, bo konserwujący wykonuje przeglądy w terminach z niej (§ 9 ust. 1 pkt 2). Terminy z załącznika nr 2 obowiązują dopiero wtedy, gdy instrukcja ich nie podaje (§ 9 ust. 3). U wielu urządzeń instrukcja jest częścią dokumentacji producenta, którą opisujemy w tekście o DTR maszyny.
| Urządzenie | Przegląd konserwacyjny |
|---|---|
| Wózki jezdniowe podnośnikowe podestowe lub z siedziskiem dla obsługującego | co 30 dni |
| Wózki jezdniowe podnośnikowe prowadzone i zdalnie sterowane | co 60 dni |
| Suwnice ogólnego przeznaczenia z napędem mechanicznym | co 30 dni |
| Suwnice ogólnego przeznaczenia z napędem ręcznym wszystkich mechanizmów | co 90 dni |
| Żurawie stacjonarne, przenośne i przewoźne (inne niż szybkomontujące) | co 60 dni |
| Podesty ruchome przejezdne | co 30 dni |
| Podesty ruchome stacjonarne | co 60 dni |
| Podesty ruchome załadowcze | co 180 dni |
| Wyciągi towarowe | co 90 dni |
| Dźwigi do transportu osób lub ładunków | co 30 dni |
| Układnice magazynowe | co 30 dni |
Rozporządzenie liczy odstępy w dniach, nie w miesiącach. Przegląd w pierwszy wtorek każdego miesiąca potrafi dać odstęp 35 dni, a załącznik mówi o 30. Marginesu tam nie znajdziesz. Planuj więc od daty ostatniego wpisu w dzienniku.
Raz na 12 miesięcy konserwator przegląda dodatkowo konstrukcję nośną, tor jezdny oraz instalację ochrony przeciwporażeniowej, jeśli instrukcja nie ustala innych terminów (§ 9 ust. 1 pkt 3).
Pomiary rezystancji izolacji, uziemień lub ochrony przeciwporażeniowej zapewnia eksploatujący. Robi się je co roku dla urządzeń na otwartym powietrzu lub przewożących ludzi. W innych warunkach wystarczy raz na dwa lata (§ 6 ust. 1). Wynik trafia do dziennika (§ 6 ust. 3).
Przegląd konserwacyjny to nie badanie techniczne. Badania wykonuje organ jednostki dozoru. Załącznik nr 1 wskazuje badanie okresowe co rok dla wózków z kierowcą objętych dozorem pełnym, a co 2 lata dla suwnic ogólnego przeznaczenia z napędem mechanicznym. Termin badania wyznacza się, podając miesiąc oraz rok (§ 22 ust. 1).
Dziennik konserwacji: co wpisać
Dziennik może być elektroniczny (§ 7 ust. 3). Po każdym przeglądzie konserwujący odnotowuje czynności i ich wynik (§ 9 ust. 1 pkt 5). Podaje przy tym swoje imię z nazwiskiem, numer zaświadczenia kwalifikacyjnego, datę przeglądu oraz stan licznika roboczogodzin lub cykli pracy, o ile urządzenie go ma.
Do dziennika trafiają też wyniki pomiarów elektrycznych oraz uruchomienie urządzenia w nowym miejscu pracy po demontażu (§ 10 ust. 2). Wpisujesz tam również usterki, które wyłączyły urządzenie z ruchu.
Gotowy układ znajdziesz we wzorze dziennika konserwacji urządzenia. W polu „Nr uprawnień” wpisuj numer zaświadczenia kwalifikacyjnego.
Podczas badania inspektor sprawdza księgę rewizyjną oraz dziennik (§ 16 ust. 2 pkt 1). Badanie bez konserwatora jest możliwe, gdy uzgodniono to z organem najpóźniej dzień wcześniej. Czynności konserwacyjne muszą być wtedy wykonane zgodnie z § 9 i odnotowane w dzienniku (§ 13 ust. 4).
Zaświadczenia kwalifikacyjne konserwatorów
Osoby konserwujące urządzenia techniczne muszą mieć zaświadczenie kwalifikacyjne. Potwierdza ono praktyczne umiejętności oraz znajomość warunków technicznych dozoru, norm i przepisów (art. 22 ust. 2 i 3 ustawy). Obejmuje jeden rodzaj urządzenia z załącznika nr 3 do rozporządzenia z 2019 r. (§ 4 ust. 3).
Ważność wynosi od 5 do 10 lat, zależnie od rodzaju urządzenia (art. 22 ust. 3a). Pięć lat dotyczy wózków jezdniowych podnośnikowych, suwnic, podestów ruchomych oraz dźwigów, a dziesięć lat układnic, wciągników, wyciągów towarowych oraz dźwigników.
Przedłużenie jest bezpłatne. Wniosek składa się nie później niż 3 miesiące przed końcem ważności. Konserwator musi wykazać, że wykonywał czynności z zaświadczenia przez co najmniej 3 lata w ostatnich 5 latach jego ważności (art. 23 ust. 2a do 2c). Dla zaświadczeń na 5 lat okno jest więc wąskie.
Potwierdzenie z portalu eUDT z kodem QR służy według UDT jako dowód kwalifikacji, a technik może je mieć w telefonie. Uprawnienia można cofnąć osobie, która łamie warunki techniczne, normy lub przepisy (art. 22 ust. 4).
Stan prawny na październik 2026 r.
Jak pilnować terminów u wielu klientów
Oto przykład z wymyślonymi liczbami. Firma obsługuje 10 klientów. W umowach ma 22 wózki z siedziskiem, 6 suwnic z napędem mechanicznym, 8 podestów przejezdnych oraz 4 wyciągi towarowe. Przy terminach z załącznika nr 2 wychodzi tak:
| Urządzenia | Liczba | Odstęp | Przeglądów rocznie |
|---|---|---|---|
| Wózki z siedziskiem | 22 | 30 dni | ok. 268 |
| Suwnice z napędem mechanicznym | 6 | 30 dni | ok. 73 |
| Podesty ruchome przejezdne | 8 | 30 dni | ok. 97 |
| Wyciągi towarowe | 4 | 90 dni | ok. 16 |
Razem około 454 przeglądów rocznie, czyli przy 220 dniach roboczych ponad dwa każdego dnia. Dochodzą badania UDT u klientów. Eksploatujący zapewnia w nich udział konserwatora (§ 13 ust. 3), więc dzwoni do ciebie. Arkusz prowadzony z pamięci takiego wolumenu nie utrzyma.
Do tej samej rodziny należą zbiorniki w sprężarkowniach klientów, o których piszemy w tekście o sprężonym powietrzu w zakładzie, a ich badania też trzeba mieć w kalendarzu.
Zbuduj kalendarz z czterema zegarami. Pierwszy to przegląd konserwacyjny liczony od ostatniego wpisu, drugi to roczny przegląd konstrukcji. Trzeci to miesiąc badania UDT u klienta, czwarty to koniec ważności zaświadczenia konserwatora z przypomnieniem pół roku wcześniej.
Jak ułożyć taki plan, wyjaśnia tekst o harmonogramie przeglądów maszyn. Zacząć możesz od wzoru harmonogramu przeglądów.
Od czego zacząć
- Spisz urządzenia pod dozorem u klientów: rodzaj według § 1 rozporządzenia, numer fabryczny, datę ostatniego wpisu w dzienniku.
- Sprawdź w instrukcji każdego urządzenia terminy przeglądów, a gdy ich brakuje, wpisz terminy z załącznika nr 2.
- Zbierz zaświadczenia konserwatorów: rodzaj urządzenia, numer, data ważności. Ustaw przypomnienie na 6 miesięcy przed końcem.
- Przejrzyj dzienniki u trzech klientów i sprawdź, czy każdy wpis ma imię, numer zaświadczenia, datę i stan licznika.
- Przenieś wszystkie terminy do jednego kalendarza i poproś klientów o potwierdzenie miesięcy najbliższych badań UDT.
Resztę porządków w ewidencji i przeglądach znajdziesz w poradniku urządzenia i przeglądy.
Jak Service Express pomaga w pilnowaniu konserwacji urządzeń
Service Express zbiera urządzenia, plan przeglądów oraz dokumentację wizyt wielu klientów w jednym systemie. Serwisant korzysta z aplikacji na smartfonie lub tablecie (iOS, Android), także offline. Etapy wyglądają tak:
- Baza urządzeń i obiektów prowadzi rejestr z lokalizacją, dokumentacją, gwarancjami i pełną historią serwisową każdego urządzenia, a kod QR lub NFC pokazuje w terenie jego paszport techniczny.
- Serwisy prewencyjne pozwalają zdefiniować plan przeglądów. System cyklicznie generuje zlecenia, pilnuje terminów zgodnie z umową i zapisuje wykonane działania w historii urządzenia.
- Automatyczne wiadomości e-mail i SMS przypominają klientom o zbliżających się terminach przeglądów, a każde zlecenie przebiega według checklisty dopasowanej do typu urządzenia.
- Elektroniczne protokoły technik wypełnia w telefonie na wzorach używanych w twojej firmie, klient podpisuje je na ekranie, a podpisany PDF trafia do archiwum w systemie.
Najczęstsze pytania
Co obejmuje konserwacja urządzeń UDT?
Konserwacja to czynności utrzymujące urządzenie w stanie zdatności użytkowej, wykonywane zgodnie z instrukcją eksploatacji, które nie są naprawą. Obejmuje przeglądy w terminach z instrukcji, sprawdzenie zabezpieczeń i hamulców, usuwanie usterek oraz wpisy do dziennika konserwacji.
Jak często konserwować wózek jezdniowy podnośnikowy?
Terminy przeglądów wyznacza przede wszystkim instrukcja eksploatacji. Gdy ich nie podaje, rozporządzenie wskazuje przegląd co 30 dni dla wózków podestowych lub z siedziskiem dla obsługującego oraz co 60 dni dla wózków prowadzonych i zdalnie sterowanych.
Czy konserwator urządzeń UDT musi mieć zaświadczenie kwalifikacyjne?
Tak, osoby konserwujące urządzenia techniczne objęte dozorem muszą mieć zaświadczenie kwalifikacyjne. Jest ważne od 5 do 10 lat, zależnie od rodzaju urządzenia, a wniosek o przedłużenie składa się najpóźniej na 3 miesiące przed końcem ważności.
Kto prowadzi dziennik konserwacji?
Dziennik zakłada i przechowuje eksploatujący, oddzielnie dla każdego urządzenia, a prowadzi go konserwator. Może mieć formę elektroniczną. Każdy wpis konserwatora zawiera imię i nazwisko, numer zaświadczenia kwalifikacyjnego i datę przeglądu.
